Οι απόψεις και οι προβληματισμοί των ενδιαφερόμενων φορέων, όπως καταγράφηκαν από τις συναντήσεις του Φόρουμ Διαλόγου, συνοψίζονται ως εξής:

Η εφαρμογή της ΟΠΠ πρέπει να παραμείνει εθελοντική. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να επιλέγουν αν, πως και ποια «εργαλεία» θα επιλέξουν για την εφαρμογή της. Είναι όμως απαραίτητη η δημιουργία κάποιου πλαισίου.

Παρατηρείται μη συνοχή μεταξύ των ελληνικών νόμων, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να λειτουργήσουν θετικά στην προώθηση της ΟΠΠ, αφού ο καθένας καλύπτει συγκεκριμένες φάσεις του Κύκλου Ζωής.

Παρατηρείται, επίσης έλλειψη κινήτρων για τις επιχειρήσεις. Υπάρχουν περιορισμένα χρηματοδοτικά εργαλεία που να στηρίζουν τις  επιχειρήσεις που επιθυμούν να εφαρμόσουν «εργαλεία» της ΟΠΠ.

Πρέπει να δοθεί έμφαση στον τομέα παροχής υπηρεσιών.

Tα τελευταία χρόνια οι καταναλωτές επιλέγουν προϊόντα και υπηρεσίες φιλικές προς το περιβάλλον, όμως χρειάζονται περισσότερη πληροφόρηση για να λειτουργήσουν ως κινητήριος δύναμη για την ΟΠΠ.

Παρόλο που στόχος της ΟΠΠ είναι η βελτίωση απόδοσης των πόρων και η μείωση της περιβαλλοντικής επίπτωσης από την τελική κατανάλωση αγαθών και υπηρεσιών,  στην ελληνική πραγματικότητα παραμένουν ερωτήματα σχετικά με το:

• αν εφαρμόζονται συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης στην ελληνική βιομηχανία ώστε να επιτυγχάνεται συνεχής περιβαλλοντική βελτίωση των βιομηχανικών εγκαταστάσεων

• αν σχεδιάζονται με τη βοήθεια βιομηχανικού σχεδιαστή χρησιμοποιώντας εργαλεία, όπως είναι η ανάλυση κύκλου ζωής προϊόντων.

Η επίλυση αυτών των ερωτημάτων  απαιτεί:

• αναμόρφωση νομικού και φορολογικού συστήματος,

• δημιουργία υποδομών σε τομείς μεταφορών, τηλεπικοινωνιών και ενέργειας,

• αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα για τη δημιουργία ατόμων με σύγχρονες επιχειρηματικές αντιλήψεις ικανά να οδηγήσουν νέους τύπους εταιριών προς τη κατεύθυνση των κοινοτικών επιταγών.

Σύμφωνα με την  εμπειρία τουριστικών επιχειρήσεων που εφαρμόζουν κάποια από τα εργαλεία της ΟΠΠ, μετά την εφαρμογή προγραμμάτων εξοικονόμησης ενέργειας και προστασίας του περιβάλλοντος, σημειώθηκε εμπορική επιτυχία. Η εμπορική επιτυχία σχετίζεται με τις υψηλής ποιότητας υπηρεσίες σ’ ένα καθαρό, ασφαλές και καλά προστατευμένο περιβάλλον, την προσαρμογή υπηρεσιών και προϊόντων σε νέες περιβαλλοντικά ασφαλείς τεχνολογίες και την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού.

Σκέψεις και προβληματισμοί του βιομηχανικού κλάδου:

• Δεν υπάρχουν, ούτε υπήρχαν, στρατηγικές εκ μέρους της πολιτείας. Αντίθετα υπάρχει μια διαχρονικότητα στην ανακολουθία του τρόπου που αντιμετωπίζει το κράτος το συγκεκριμένο θέμα.

• Για την επίλυση τέτοιων ζητημάτων ανταγωνιστικότητας χρειάζονται οικονομικά κίνητρα.

• Η έννοια του σχεδιασμού για το περιβάλλον (design for the environment) υπάρχει μόνο σε Σκανδιναβικά κράτη.

• Οι  ΜΚΟ μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο σε θέματα πληροφόρησης.

• Είναι απαραίτητοι οι έλεγχοι των προϊόντων με οικολογικό σήμα, προκειμένου να διαπιστωθεί αν πληρούν τα νέα κριτήρια που θέτουν οι νέες νομοθεσίες. Χρειάζονται ελεγκτικοί μηχανισμοί.

• Είναι απαραίτητο κάθε προϊόν με οικολογικό σήμα να πληρεί το ‘fitness-for-use criteria’. Δηλαδή το οικολογικό προϊόν πρέπει να έχει τουλάχιστον την ίδια απόδοση με το συμβατό προϊόν.

•  Η περιβαλλοντική πολιτική ευνοεί μακροπρόθεσμα τις εταιρείες, χωρίς παράλληλα να δημιουργεί πρόβλημα ανταγωνιστικότητας.

• Όταν υπάρχουν τομείς της βιομηχανίας των οποίων η ίδια η βιωσιμότητα κινδυνεύει, είναι πολύ δύσκολο χωρίς κίνητρα και κρατική πρόνοια να κατευθυνθούν προς την παραγωγή οικολογικότερων προϊόντων.

•  Ο κρατικός μηχανισμός είναι αργός και γραφειοκρατικός και καθυστερεί την βιομηχανία στην εφαρμογή περιβαλλοντικών πολιτικών.

Υπήρξαν διιστάμενες απόψεις σε σχέση με την εφαρμογή του ΙSO 14.000 και του ΕΜΑS. Θεσπίζοντας ως υποχρεωτικό το ISO 14000, υποστηρίχτηκε ότι λειτουργεί ακραία, και έτσι χάνεται το επιχειρηματικό πλεονέκτημα που αποκτά μια επιχείρηση όταν το υλοποιεί εθελοντικά. Επίσης, χωρίς μηχανισμούς ελέγχου, δεν μπορεί να συγκριθεί μια επιχείρηση που το τηρεί αυστηρά με μια άλλη που δεν το υλοποιεί πραγματικά.

Αναπτύχθηκε ο αντίλογος, ότι:

Το ISO 14000 έγινε υποχρεωτικό μόνο για την Αττική και όχι για όλη την Ελλάδα.

Ο υποχρεωτικός χαρακτήρας του μέτρου ήρθε να αναπληρώσει την έλλειψη ελεγκτικών μηχανισμών.

Ο αντίλογος που ακούστηκε ήταν ότι η νέα νομοθεσία υποχρεώνει μόνο τις βιομηχανίες υψηλής όχλησης να έχουν EMAS και ISO 14000 και όχι πια τις βιομηχανίες μέσης όχλησης.

Ο υποχρεωτικός χαρακτήρας εκφυλίζει το μέτρο. Υπάρχει περιβαλλοντική νομοθεσία και δε χρειάζεται να έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα αυτά τα περιβαλλοντικά εργαλεία.

 Όλοι οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι στόχος είναι η ουσιαστική συμμετοχή και της πολιτείας, όπως έγινε στο παρελθόν με άλλες στρατηγικές και σχεδιασμούς.